Lezen en voorlezen

Dossier: Taal en lezen
Laatst bijgewerkt op: 19-03-2015

Het is een misvatting dat voorlezen alleen maar nodig is zolang kinderen zelf nog niet kunnen lezen. Zonder voorlezen groeien kinderen niet uit tot echte lezers. Want dat is het uiteindelijke doel van lezen: echt lekker kunnen lezen, met begrip en plezier.

Leren lezen is een ingewikkeld proces. Het is meer dan alleen de techniek van het lezen machtig worden. De techniek vormt de basis om zelf tot lezen te komen. Maar om de tekst te begrijpen en te beleven is meer nodig. Daarvoor is het voorlezen in alle jaren van het primair en voortgezet onderwijs van belang. En daarvoor is het ook belangrijk om bij het leesonderwijs op de basisschool veel aandacht te besteden aan de leesbeleving.

Belang van voorlezen
Als we een verhaal horen, een gedicht of een informatieve tekst, horen we hoe de tekst werkt. Het luisteren naar boeken die voorgelezen worden is de beste voorbereiding om zelf de tekst te kunnen lezen. De woorden verwijzen niet alleen naar een woordenboek, maar brengen mensen tot leven; mensen die praten en met wie dingen gebeuren. Dat betekent dat beginnende lezers bij het voorlezen zelf een exemplaar van de tekst voor zich moeten hebben. Zo kunnen ze zien hoe gedrukte woorden met de juiste frasering en zinsmelodie gelezen, tot leven komen en een verhaal worden. Door te luisteren naar teksten die nog te moeilijk zijn, ontdek je wat je zou willen lezen. De leraar kan zo moeilijke teksten binnen het bereik van leerlingen brengen.

Invloed voorlezen
Voorlezen heeft een positief effect op woordenschat, spelling, tekstbegrip en de leesattitude. Het effect is nog groter als voorlezers vragen stellen over het verhaal, verwijzen naar de geschreven tekst of andere interactieve voorleestechnieken gebruiken. Het voorlezen vergroot de kennis van de wereld en is goed voor de schoolprestaties van kinderen. Via internet kunnen kinderen zich sprookjes en fabels laten voorlezen en ernaar kijken.

Invloed prentenboeken
Het voorlezen van prentenboeken aan kleuters bevordert, naast hun taal- en leesvaardigheid, ook hun literaire competentie en hun sociaal-emotionele ontwikkeling. De ontwikkeling van de literaire competentie begint vanaf het moment dat kinderen worden voorgelezen. Als er tijdens het voorlezen aandacht is voor het verhaal en de manier van vertellen, krijgen ze inzicht in de narratieve structuur, de spanningsboog, de fictieve status en andere narratieve conventies. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Van der Pol (2010), waarin leesaanwijzingen bij 24 prentenboeken zijn ontwikkeld en getest. Het materiaal behandelt drie onderdelen van de literaire competentie: personages, spanning en ironische humor.

Vaders Voor Lezen
Uit onderzoek blijkt dat vaders veel minder vaak voorlezen dan moeders, terwijl een vaderlijk leesvoorbeeld de meeste invloed heeft op het leesplezier van hun kinderen. Daarom roept de Leescoalitie vaders en grootvaders op vaker (voor) te lezen. Op de website Vaders voor Lezen is veel informatie te vinden.

Effectief leesonderwijs: het LIST-project
LIST staat voor Lees Interventieproject voor Scholen met een Totaalaanpak. Het LIST-project werkt vanuit het betrokkenheidperspectief van het lezen. Betrokkenheid wordt gebruikt om gemotiveerde, strategische lezers te ontwikkelen die hun geletterdheid gebruiken om te leren lezen.  Bij LIST is er veel aandacht voor activiteiten met betrekking tot lezen én schrijven in een functionele context. Vloeiend lezen wordt in het project bereikt door de leerlingen veel boeken te laten lezen die passen bij hun leeftijd en die ze zelf kiezen. Het project is gebaseerd op actuele theoretische inzichten over effectief leesonderwijs en komt tegemoet aan de onderwijsbehoeften van alle leerlingen.

Bij de scholen die drie jaar aan het project hebben deelgenomen, verliet slechts 0,9% van de leerlingen de basisschool met een leesniveau onder het niveau van functionele geletterdheid (voor veel scholen ligt dit percentage rond 25% van de leerlingen).

Meer over de resultaten staat in het rapport Lezen, lezen, lezen van Thoni Houtveen, Saskia Brokamp en Anneke Smits. Bestellen kan via een e-mail naar list.fe@hu.nl. Kosten: € 35,- inclusief verzendkosten.

Meer over Lezen en voorlezen

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten