Pedagogische overgang

Dossier: De overgang van po naar vo
Laatst bijgewerkt op: 26-08-2016

Over de pedagogische overgang van po naar vo en het succes van handelingsgericht werken.

Interview met Martine Delfos over onderwijs aan tieners



De pedagogische overgang tussen po en vo
Het tegemoetkomen aan onderwijsbehoeften van leerlingen is voor iedere leraar een grote uitdaging. Dat geldt voor zowel het primair als het voortgezet onderwijs. De ene leerling vraagt veel herhaling, de andere visuele ondersteuning en weer een ander vraagt taken in kleine eenheden. Het onderwijsaanbod moet aansluiten bij de basisbehoeften en onderwijsbehoeften van ieder kind. Maar hoe doe je dat in de praktijk?

Handelingsgericht werken
Voor het onderwijs is het antwoord hierop vertaald in ‘Handelingsgericht werken’ (Pameijer en Van Beukering, 2009). Handelingsgericht werken gaat uit van de behoeften van leerlingen, in plaats van de tekortkomingen. Ook kijkt men naar de onderwijsleer‚Äź en/of de opvoedingssituatie. Al deze factoren worden gebruikt om een overzichtelijk groepsplan op te zetten.

Groepsplannen
Voor veel leerkrachten in het primair onderwijs is het werken met groepsplannen een alledaagse handeling geworden. Bij docenten voortgezet onderwijs staat het vaak nog in de kinderschoenen. Maar daar leert praktijkervaring wel, dat als er mee gewerkt wordt, het succes heeft. Juist wanneer het primair en voortgezet onderwijs handelingsgericht werkt, kan een systematische overgang van po naar vo worden gewaarborgd.

Bij handelingsgericht werken (HGW) vormen zes uitgangspunten de basis van het handelen.

  1. De onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal.
  2. Het gaat om afstemming en wisselwerking (transactioneel referentiekader).
  3. De leraar doet ertoe.
  4. Positieve aspecten zijn van groot belang.
  5. We (leraren, zorgfunctionarissen, ouders, leerling en externe diagnostici) werken constructief samen.
  6. Ons handelen is doelgericht.
  7. De werkwijze is systematisch, in stappen en transparant.

 

 Schema HGW

 

Dit HGW-schema geeft het traject aan van de interne zorg op groeps- en individueel niveau. Wanneer zich geen bijzonderheden voordoen, zullen de stappen voornamelijk in de grote cirkel links plaatsvinden.

Het schema van de 1-zorgroute (Clijsen, e.a., 2007) wordt gekoppeld aan de zeven fasen van handelingsgericht werken:
- signaleringsfase
- intakefase
- strategiefase
- onderzoeksfase
- integratie- en indiceringsfase
- adviesfase
- uitvoeringsfase

Voor de registratie van de verschillende fasen worden specifieke formulieren gehanteerd. Alleen die fasen worden doorlopen die relevant zijn voor de beantwoording van de oorspronkelijke hulpvraag (van leerling, leraar en/of ouders). Wanneer in de groepsbespreking de signalering om een diepergaand traject vraagt, kan de hulpvraag worden doorgesluisd naar de leerlingbespreking (de blauwe cirkel). Daarin wordt besloten in welke fase verdergezocht wordt naar een handelingsgericht antwoord. De zorg kan zich eventueel uitstrekken naar externe instanties (gele cirkel), waar mogelijk handelingsgerichte diagnostiek wordt uitgevoerd of gekozen wordt voor consultatieve leerlingbegeleiding.

In het schema geven de pijlen de richting aan van de stappen die gezet kunnen worden tussen de cirkels.

Uiteindelijk gaat het erom antwoord te krijgen op de vraag: Wat heeft deze leerling, met zijn mogelijkheden en beperkingen, uit dit gezin, bij deze leraar, in deze groep nodig om tegemoet te komen aan zijn pedagogische en didactische behoeften?

De rol van ouders
Een ouder wil de beste school voor voortgezet onderwijs voor zijn/haar kind. Maar welke school past het best bij het kind? Welke school sluit goed aan bij de onderwijsbehoeften van het kind, en zorgt ervoor dat het kind met plezier naar school gaat? Welke rol speelt het advies van de leerkracht in groep 8 en welke Cito-scores horen bij welk onderwijsniveau? SWV Utrecht en Stichtse Vecht heeft een brochure ontwikkeld die uitleg geeft aan ouders over de overstap tussen de basisschool en het voortgezet onderwijs in de gemeente Utrecht.

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten