Pedagogisch denken in de brede school en het integraal kindcentrum

Dossier: IKC of Brede school
Laatst bijgewerkt op: 27-02-2015

Wat bindt iedereen in de brede school nu werkelijk? Waarom vormen partnerorganisaties een brede school?

In 2011 verscheen Op weg naar het integraal kindcentrum. Ook achter die vorm van brede school is een belangrijke vraag: wat bindt professionals vanuit de partnerorganisaties en ouders, verzorgers en wijkbewoners werkelijk? Om welke reden willen verschillende partnerorganisaties een brede school of integraal kindcentrum vormen?

Wisselwerking
In november 2009 hield de toenmalige staatssecretaris, mevrouw Sharon Dijksma, een toespraak op de KindVakbeurs. Ze zei daarin: “Mijn verwachting is dat we in 2015 een voorziening voor kinderen vanaf een jaar of tweeënhalf tot twaalf jaar hebben waar alles in zit. A real village to raise a child, dus.” De politieke en sociale werkelijkheid is inmiddels veranderd, de idealen achter het bredeschooldenken niet. Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker hebben (nog) geen nader kaderstellend beleid geformuleerd op het gebied van brede school of integraal kindcentrum. 

De brede school is een plaats waarin kinderen en jongeren opgroeien in nauwe wisselwerking met de omgeving. De intrinsieke waarde van onderwijs, opvang en op kinderen gerichte activiteiten op het gebied van sociaal-cultureel werk en sport, is om kinderen zo goed mogelijk te laten opgroeien tot zelfstandige burgers die actief participeren in – we kennen de gevleugelde woorden uit de troonrede 2013 – de participatiesamenleving.

Participatiesamenleving
Het is die omgeving waarvan lector Stijn Verhagen van de HU in zijn openbare rede zegt: “In de eerste plaats is de verzorgingsstaat omgebouwd tot een participatiesamenleving/ netwerksamenleving. Voor sociale professionals betekent deze verschuiving dat zij zich meer moeten gaan toeleggen op het toerusten van de sociale netwerken van mensen, en op het versterken van de bredere, maatschappelijke context die mensen in staat stelt te participeren in de samenleving.” De brede school neemt daar een belangrijke positie in. 

De volgende omschrijving van de brede school wordt als richtinggevend beschouwd:

“De brede school is een netwerk van voorzieningen in en rond een school, met  onderwijs, welzijn, sport en zorg rond het kind en het gezin. Het doel is in het algemeen de ontwikkelingskansen van kinderen te vergroten”.

Een meer kernachtige omschrijving van wat de brede school is vinden we bijvoorbeeld in de Gemeente Utrecht:

De Utrechtse Brede School is een rijke pedagogische omgeving waarbinnen kinderen vanaf  0 tot en met 12 jaar zich optimaal in een doorgaande lijn kunnen ontwikkelen. In netwerkverband werken diverse partnerorganisaties samen vanuit een gedeelde visie en onder regie van het onderwijs. Ingebed in de wijk biedt de Brede School toegankelijke voorzieningen waarbinnen een samenhangend dagprogramma wordt aangeboden. Het stimuleren van ouderbetrokkenheid en brede talentontwikkeling, daarbij oog hebbend voor (zorg)behoeften van kinderen, is leidend.”

Wat opvalt is, dat gesproken wordt over “een rijke pedagogische omgeving”, in de woordkeuze wordt de brede school daar zelfs mee gelijk gesteld.

Smart, small, social
Jeanette Doornenbal, lector Integraal Jeugdbeleid, herleidt de brede school vo tot drie principes: BS = 3 x S (Triple S); een brede school is een basisvoorziening voor alle kinderen van pedagogische kwaliteit als ze smart, small en social is.

  • Smart, door wijsheid tot wijsheid  brengen
  • Small, zorg voor binding tussen onderwijs en aanbod, het interdisciplinair werken
  • Social, relationeel vertrouwen op alle niveaus: respect, competent, persoonlijke aandacht en integriteit.

Ontwikkelingskansen
“Ontwikkelingskansen bieden” is een breed begrip. Ontwikkeling neemt een richting aan; kinderen ontwikkelen zich op diverse terreinen in een bepaalde richting. Vanuit de verantwoordelijkheid als (beroeps)opvoeder hebben opvoeders als taak die ontwikkeling in overeenstemming te brengen met zowel het welzijn van het kind, als met de kaders van de opvoedingscultuur waarbinnen die ontwikkeling plaatsvindt. “Ontwikkelingskansen bieden” betekent dus ook: opvoedingskansen bieden. De werkers binnen die brede school bepalen of de activiteiten ook leiden tot het vergroten van ontwikkelingskansen. Dat doen ze door hun opvoedkundig denken en handelen, vanuit de pedagogische relatie binnen het pedagogisch klimaat. Dit model nodigt uit tot doordenken en uitwerken, zowel voor po als voor vo.



Pedagogische dialoog
Van Oenen en Studulsky spreken over een pedagogische dialoog die moet worden gevoerd. Een mooi voorbeeld waar zo’n pedagogische dialoog toe kan leiden vinden we bij het Pedagogisch Werkplan voor kinderen van 0 – 12 jaar van Laterna Magica in Amsterdam. Hoe een proces kan verlopen op weg naar zo’n gezamenlijke pedagogische visie vinden we in Tilburg.

Inspirerende volwassenen
Micha de Winter definieert in zijn boek Kinderen als medeburgers opvoeden als “een proces waarin kinderen met hulp van inspirerende volwassenen betekenis leren geven aan de wereld om hen heen. Dat kan alleen als werkers in de brede school, iedereen die bij de brede school betrokken is, elkaar vinden in een gezamenlijk uitgangspunt. Dat uitgangspunt vinden we in het pedagogisch denken en handelen, het pedagogisch concept. Dat is wat werkelijk bindt".

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten